ลูกทาส โดย รพีพร 

เรื่อง              ลูกทาส (วรรณกรรมตุ๊กตาทองพระราชทาน พ.ศ.2507 )
ผู้แต่ง             รพีพร  (สุวัฒน์ วรดิลก)
สำนักพิมพ์ ดอกหญ้า

ลูกทาส’ นั้นเกิดอยู่ในช่วงรัชสมัยของรัชกาลที่ 5 เป็นช่วงต้นของรัชกาลที่กำลังมีนโยบายใหม่ถูกผลักดัน คือ ‘การเลิกทาส’ ผ่านพระราชบัญญัติพิกัดกระเษียรอายุลูกทาษลูกไท เมื่อปี 2417 ที่มียุทธศาสตร์อยู่ที่การค่อยๆ ปลดปล่อยความเป็นทาสให้กับลูกทาสก่อน กล่าวคือให้ลูกทาสที่เกิดในปี 2411 เมื่ออายุครบ 21 ปี จะได้รับอิสสระ”
“’แก้ว”คือ ลูกทาสตัวเอกในเรื่อง เขาเป็นทาสในเรือนเบี้ยของพระยาไชยากร ที่มีความใฝ่ดี สามารถอ่านออกเขียนได้ จนต้องแอบว่ายน้ำข้ามฝั่งคลองไปเรียนรู้ทางด้านกฎหมายจากพระนิติธรรมดา กิ่ง แม่ของแก้ว เป็นทาสเชลยศึกที่ถูกกวาดต้อนมาจากลาว ส่วนก้าน พ่อของแก้วนั้นตายไปก่อนแล้ว ผู้เขียนปั้นแต่งให้แก้วมีหน้าตาดี สติปัญญาเฉลียวฉลาด ช่างเจรจาจนเหนือกว่าทาสคนไหนๆ และยังเป็นผู้ที่มีสเน่ห์ต่อเพศตรงข้าม”